Quan sát

Cập nhật: 16:32 GMT - thứ tư, 6 tháng 7, 2011

Toàn cầu hóa đã đạt đỉnh?

12:00 | 14/10/2019

Làn sóng toàn cầu hóa dường như đã giảm năng lượng trước khi cuộc chiến thương mại bắt đầu...

Toàn cầu hóa đã đạt đỉnh?


Đó là ý kiến của Neil Shearing - chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty nghiên cứu kinh tế độc lập Capital Economics, trong một bài viết trên MarketWatch cuối tuần qua.

Chuyên gia này đưa ra góc nhìn và quan điểm đáng chú ý về diễn tiến kinh tế thế giới 30 năm gần đây, với nhận định toàn cầu hóa hiện đã kết thúc, cùng khuyến nghị nhà đầu tư cần sẵn sàng cho một trật tự mới và những rào cản mới.
Nhận định đó được dẫn giải qua mạch của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung.
Trôi ngược trở lại?
Theo Neil Shearing, tiến trình toàn cầu hóa đã lên đến đỉnh điểm, và hiện đang có một rủi ro đáng kể mà chưa được đánh giá đúng rằng: thế giới sẽ bắt đầu phi toàn cầu hóa trong những năm tới?
Làn sóng toàn cầu hóa gần đây nhất, bắt đầu từ sau khi cuộc Chiến tranh Lạnh kết thúc và tăng tốc trong suốt những năm 1990 và những năm 2000, đã là một tác động chi phối mang tính quyết định đến sự phát triển kinh tế toàn cầu trong 30 năm qua.
Làn sóng toàn cầu hóa đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở các thị trường mới nổi, và đã giúp giảm lạm phát và lãi suất thực ở các nước phát triển.
Toàn cầu hóa cũng có tác động sâu sắc đến việc tiền thu được từ sự tăng trưởng đã được phân bổ như thế nào - sự hội nhập vài tỷ công nhân vào nền kinh tế toàn cầu đã đẩy phần chia thu nhập của người lao động giảm và phần chia chảy vào lợi nhuận của công ty tăng. Phần chia thu nhập của người lao động giảm đã góp phần vào phản ứng dữ dội đối với việc toàn cầu hóa trong vài năm qua của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh là làn sóng toàn cầu hóa hiện nay dường như đã giảm năng lượng trước khi cuộc chiến thương mại hiện nay bắt đầu. Thương mại hàng hóa và dịch vụ, cũng như dòng vốn xuyên biên giới, đã tăng mạnh như một phần chung của GDP toàn cầu trong suốt những năm 1990 và 2000, nhưng sau đó đã giảm cấp độ từ khoảng năm 2010.
Có khả năng sự giảm cấp độ này chỉ là một sự gián đoạn tạm thời và một bước đột phá bất ngờ về công nghệ sẽ kích hoạt làn sóng toàn cầu hóa mới. Nhưng những làn sóng như này, theo chuyên gia Neil Shearing, là rất hiếm.
Có một vài lý do tại sao toàn cầu hóa đã có thể lên đến đỉnh điểm - trước khi xét đến cuộc chiến thương mại.
Trước tiên, hầu hết các nền kinh tế hiện đang vô cùng cởi mở và không còn quốc gia lớn nào mà chưa hội nhập kinh tế toàn cầu. Hơn nữa, nhiều công nghệ mới đã khiến việc duy trì chuỗi cung ứng lớn và phức tạp kém hấp dẫn hơn đối với các công ty.
Ngoài ra, lợi ích từ các khía cạnh tự do tài chính vốn là đặc điểm chính của làn sóng toàn cầu hóa gần đây đã ngày càng được các chính phủ đặt vấn đề. Cụ thể như, Trung Quốc có khả năng sẽ không mở đáng kể thị trường vốn của mình.
Và một trong những bài học quan trọng từ lịch sử là chính sách - chứ không phải công nghệ - đã khiến việc toàn cầu hóa trôi ngược trở lại. Quá trình trôi ngược chính sách gần đây nhất là cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.
Các khối kinh tế sẽ chia rẽ sâu sắc?
Theo Neil Shearing, cuộc chiến thương mại, về bản chất, không thực sự là chuyện gì to tát, vì thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc chỉ chiếm 3% tổng thương mại thế giới. Nhưng cuộc chiến là triệu chứng căng thẳng căn bản hơn nằm ở mối quan hệ giữa Trung Quốc và phương Tây.
Sự nổi lên của Trung Quốc như một đối thủ cạnh tranh chiến lược có nghĩa là một vài dạng thức đẩy lùi khó tránh khỏi, dù tổng thống Hoa Kỳ có là ai đi nữa.
Hơn nữa, có một rủi ro là cuộc chiến thương mại trở thành khởi đầu phản ứng dữ dội chống lại toàn cầu hóa lớn hơn, vượt ra ngoài khuôn khổ Hoa Kỳ và Trung Quốc. Rốt cuộc, toàn cầu hóa đã làm suy yếu quyền hạn quốc gia và bị cho là làm tăng sự bất bình đẳng, tránh thuế đa quốc gia, và việc di cư không mong muốn.
Trong khi giai đoạn phi toàn cầu hóa có khả năng không được đánh giá đúng mức, thì hình thức phi toàn cầu hóa chính xác có thể xảy ra cũng không rõ ràng.
Và trong định hình của chuyên gia Neil Shearing, ở một đầu của bức tranh, có thể thấy hình thức khu vực hóa nhẹ, trong đó sản xuất được tập trung ở các nước láng giềng thay vì toàn cầu hóa; ở đầu kia của bức tranh, thế giới có thể phân chia thành các khối cạnh tranh (ví dụ: một khối do Hoa Kỳ dẫn đầu và khối kia do Trung Quốc dẫn đầu); ở giữa, có thể thấy sự áp thuế ăn miếng trả miếng ngày càng tăng của mỗi quốc gia.
Ở hầu hết các kịch bản, theo chuyên gia kinh tế trưởng của Capital Economics, tác động lên toàn bộ nền kinh tế thế giới sẽ là tiêu cực, nhưng có thể kiểm soát được.
Còn hệ quả của cuộc chiến thương mại ăn miếng trả miếng đối với tăng trưởng toàn cầu trong thập kỷ tới (hoặc xa hơn), theo tác giả bài viết trên, có lẽ sẽ rất nhỏ so với những thách thức lớn hơn nhiều đưa ra bởi nhân khẩu học, cải thiện năng suất thấp dai dẳng, và sự bất lực của chính sách tiền tệ.
Tuy nhiên, một kịch bản phi toàn cầu hóa đặc biệt gây quan ngại là sự chia rẽ sâu sắc giữa các khối kinh tế do Trung Quốc và Hoa Kỳ dẫn đầu.

Thanh Tú
Theo Bizlive

undefined